Weerbaarheid
Politieke ambtsdragers zijn steeds vaker slachtoffer van agressie en geweld of zijn getuige van incidenten bij collega’s. Het gaat dan vooral om verbale agressie en bedreiging en intimidatie.
Er zijn in de afgelopen jaren verschillende instrumenten, handreikingen en protocollen ontwikkeld om politieke ambtsdragers en ambtenaren te ondersteunen op het tegengaan van ondermijning van de democratie. Dat heeft geholpen, maar is nog niet genoeg. Cijfers uit de Monitor Integriteit en Veiligheid 2024 ondersteunen dit.
Veiligheidsscan voor decentrale volksvertegenwoordigers
Gemeenteraadsleden, Statenleden en waterschapsbestuurders kunnen helaas te maken krijgen met agressie, intimidatie of bedreiging. Dit kan grote impact hebben op henzelf, hun omgeving en het functioneren van de democratie.
Om hun weerbaarheid te vergroten, kunnen zij kosteloos een veiligheidsscan aanvragen bij het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV). Deze scan is ontwikkeld in opdracht van het ministerie van BZK en het Netwerk Weerbaar Bestuur, en biedt inzicht in persoonlijke risico’s en praktische adviezen op de domeinen: wonen, verplaatsen en informatie (digitaal).
Huisbezoek en adviesrapport
Een veiligheidsadviseur bezoekt de volksvertegenwoordiger thuis en stelt op basis daarvan een persoonlijk adviesrapport op. Aanmelden kan eenvoudig via de website van het CCV. Binnen drie werkdagen neemt het secretariaat contact op om een afspraak te maken.
Tip: Voorafgaand aan de scan kunnen volksvertegenwoordigers de online zelfscan persoonlijke veiligheid invullen voor een eerste risico-inschatting.
Als griffier is het waardevol om raadsleden of Statenleden actief te wijzen op deze mogelijkheid. Zo dragen we samen bij aan een weerbaar en veilig lokaal bestuur.
Weerbaarheidspakket (voor griffiers)
Het ministerie van BZK en de Vereniging van Griffiers hebben in 2025 een informatiepakket opgesteld voor griffiers over het thema weerbaarheid. Hierin zit informatie over veiligheid, integriteit en omgaan met maatschappelijk ongenoegen. Dit pakket is eind oktober naar alle griffiers van gemeenten en waterschappen opgestuurd. Zie hier de link van de online versie.
Handreiking Griffiers en Maatschappelijke Onrust
De recente incidenten rond gemeentehuizen – met soms heftige uitbarstingen van agressie – laten zien hoe kwetsbaar onze democratische besluitvorming kan zijn. Raadsleden en griffiers staan aan de frontlinie. Hoe bereid je je voor? Wat doe je als er echt ernstige onrust is, en welke nazorg kun je organiseren? De handreiking Griffiers en Maatschappelijke Onrust biedt griffiers nadere informatie, verwijzingen en een modeldraaiboek ter voorbereiding op (raads- en commissie)vergaderingen waar een onderwerp waarover veel maatschappelijke onrust bestaat, op de agenda staat. De handreiking biedt geen garantie dat er geen ongeregeldheden zullen of kunnen plaatsvinden. Het doel is om een grondige voorbereiding te treffen waardoor de vergadering ordelijk en de risico’s voor de burgemeester als raadsvoorzitter, raadsleden, collegeleden, griffiemedewerkers, ambtenaren en bodes zoveel mogelijk geminimaliseerd worden. De insteek is vooral praktisch van aard en gericht op alertheid en handelingsperspectief.
Toolkit democratische weerbaarheid
Het is belangrijk om democratisch weerbaar te zijn en integer te handelen. Om je hierbij te helpen heeft het netwerk Weerbaar bestuur een Toolkit ontwikkeld. Deze toolkit helpt je om zicht te krijgen op hoe je kiest en wat je meedraagt. Je leert je omgeving goed in te schatten en een open oog te hebben voor risico’s binnen je gemeente, provincie of waterschap. Ook leer je hoe je vragen rond integriteit en ondermijning zo kunt aanpakken dat je democratisch weerbaar blijft.
Steunpakket tegen online agressie en intimidatie
Een veilige werkomgeving is heel belangrijk. Online agressie en intimidatie maken het werk soms moeilijk. Dit kan een reden zijn om te stoppen of niet actief te worden in de politiek. Om politieke ambtsdragers te steunen, is er nu het Steunpakket tegen online agressie en intimidatie.
Vertrouwenspersonen Netwerk Weerbaar Bestuur
Sinds september beschikt de vereniging over door ARQ-IVP getrainde peers binnen het ondersteuningsteam van het Netwerk Weerbaar Bestuur. Voor de VvG zijn twee peers actief: Renée Wiggers en Esther van der Mark.