Vraag van de Maand: moet een wethoudersbenoeming altijd via een vrije stemming gaan?

Toelichting vraag

Kun je ook aan de stemming een andere invulling geven (bijvoorbeeld door een wethouder specifiek voor te dragen), of is het verplicht om bij de benoeming van wethouders een vrije stemming te hanteren?
Het is gebruikelijk om bij het benoemen van wethouders een ‘vrij stemming’ te hanteren. Hierbij wordt een bepaalde persoon als wethouder kandidaat gesteld, maar kunnen raadsleden ook zelf een andere kandidaat invullen op het stembriefje.  

Antwoord

Ten eerste: de benoeming van een wethouder is in zijn aard een politieke benoeming. 
De kandidaatstelling van de wethouders is het resultaat van het politieke proces van de coalitievorming, waarbij de kandidaat-wethouder doorgaans op een meerderheid van stemmen kan rekenen. 
Cruciaal is de terminologie: voordracht of aanbeveling.
Bij een voordracht in juridische zin is de keuze beperkt tot de voorgedragen persoon (denk aan de voordracht van een burgemeester of aanwijzing van een griffier). 
Bij een aanbeveling is dat niet het geval. De raad mag iedere persoon (mits voldaan aan de benoembaarheidsvereisten) benoemen tot wethouder. Het is immers een politieke benoeming. 
Bij de benoeming van een wethouder is er dus sprake van een aanbeveling en geen voordracht. In het geval je expliciet zou kiezen voor een voordracht van een kandidaat-wethouder, dan zou de stemming zich tot de voorgedragen persoon moeten beperken. Bovendien zou deze persoon dan zelf niet mee mogen stemmen wegens strijd met artikel 28 lid 4 Gemeentewet. Dat zou een onwenselijke consequentie zijn omdat daarmee de verhoudingen in de raad bij een benoemingsprocedure worden aangetast. Vandaar dat bij de benoemingsprocedure sprake is van een vrije stemming via een aanbeveling. De stemverhoudingen worden dan niet aangetast en ieder raadslid, ook dat raadslid dat wordt aanbevolen, mag gewoon meestemmen. En voor de goede orde: stemmen moet schriftelijk (artikel 31, lid 1 Gemeentewet).