Juridische vraagbaak: Stemmen over personen

Hoofdregel: stemmen moet schriftelijk
De hoofdregel is dat de stemming over personen volgens artikel 31 Gemeentewet schriftelijk plaatsvindt. De wet spreekt van ‘geheim’:  dat wil zeggen met gesloten en ongetekende stembriefjes. Het stemmen over personen wordt nader uitgewerkt in het Reglement van Orde.

Benoeming, voordracht en aanbeveling
Artikel 31 Gemeentewet spreekt over het doen van benoemingen, voordrachten of aanbevelingen.   
Het onderscheid tussen een benoeming, voordracht of aanbeveling zit hem in de mate van keuzevrijheid van de kandidaat in kwestie.
* Een benoeming (het spreekt voor zich) betreft een concrete kandidaat voor een bepaalde functie. 
* Een aanbeveling is een kandidaatstelling waarvan ook afgeweken mag worden.                                   * Een voordracht is een kandidaatstelling waar niet van afgeweken mag worden. 

Inhoud stembriefje
Stembriefjes zijn vormvrij. 
De keuzemogelijkheid is bepalend voor de inrichting van een stembriefje. 

Bij een voordracht beperkt de keuze zich tot één persoon. 

Voorbeeld stembriefje:
Ik stem wel / niet (doorstrepen wat van toepassing is) op de voorgedragen kandidaat.
Een andere optie bij stemming over een voordracht kan ‘voor’ of ‘tegen’ zijn.

Als er twee kandidaten zijn voor dezelfde functie kan het stembriefje er zo uitzien:
Kandidaat A    ☐
Kandidaat B    ☐

Bij een vrije stemming kunnen er ook andere namen op het stembriefje worden ingevuld.
Voorbeeld stembriefje:

Behoorlijk ingevuld stembriefje
Een schriftelijke stem is geldig als sprake is van het inleveren van een behoorlijk ingevuld stembriefje. 
Aanbevolen wordt dat de voorzitter voorafgaand aan het uitreiken van de stembriefjes duidelijk aangeeft  in welke gevallen er sprake is van een niet behoorlijk ingevuld stembriefje: 
- een blanco ingevuld stembriefje;
- een ondertekend stembriefje;
- een stembriefje waarop meer dan één naam is vermeld, tenzij de stemming  verschillende vacatures betreft; 
- een stembriefje waarbij, indien het een benoeming op voordracht betreft, op een persoon wordt gestemd die niet is voorgedragen;
- een stembriefje waarbij op een andere persoon wordt gestemd dan die waartoe de stemming is beperkt.

Benoeming wethouders
De wethouders worden door de raad benoemd. De benoeming van de wethouders dient altijd schriftelijk plaats te vinden (aldus artikel 35 Gemeentewet).  
Er is sprake van een vrije stemming. Immers de benoeming van een wethouder is in zijn aard een politieke benoeming. Ook al wordt er veelal gesproken van een voordracht van een kandidaat-wethouder voor benoeming: de raad mag iedere persoon (mits voldaan aan de benoemingsvereisten) benoemen tot wethouder. Een raadslid dat kandidaat-wethouder is, mag dus ook op zichzelf stemmen. 
NB het bezit van een VOG welke niet ouder is dan drie maanden is een benoemingsvereiste voor een kandidaat-wethouder (artikel 36a lid 2 Gemeentewet).

Overige benoemingen, voordrachten, aanbevelingen
Dit betreft doorgaans de aanwijzing van een plaatsvervangend voorzitter van de raad, de bemensing van de diverse raadscommissies en de aanwijzing van raads- of collegeleden in bestuurlijke functies.
Doorgaans vindt er over deze benoemingen, voordrachten en aanbevelingen afstemming plaats in het presidium. Commissieleden worden voorgedragen door hun fractie. Er is hier spraken van een voordracht waarbij fracties elkaars voordracht respecteren. 
Er vindt in de praktijk dan ook niet altijd een stemming plaats over deze benoemingen. 
Via het presidium kan dan bijvoorbeeld de afspraak worden gemaakt dat de raad deze personen via de route van artikel 32 lid 3 Gemeentewet zonder stemming (bij acclamatie) benoemt, tenzij er door een raadslid alsnog stemming wordt gewenst. 
In het geval er wèl wordt gestemd, moet dat schriftelijk gebeuren (het gaat immers om stemmen over personen). 

Staken van stemmen
Wat als bij schriftelijke stemming de stemmen staken? 
Artikel 31 Gemeentewet bevat hierover een regeling. 
Indien de stemmen staken over personen ‘tot wie de keuze door een voordracht of bij een herstemming’ is beperkt, wordt er in dezelfde vergadering een herstemming gehouden.
Staken bij deze stemming de stemmen opnieuw, dan beslist terstond het lot.

In het geval de stemmen staken bij een wethoudersbenoeming, is artikel 31 Gemeentewet niet van toepassing (er is immers geen sprake van een voordracht), maar geldt het bepaalde in artikel 32 Gemeentewet: indien de vergadering voltallig is, is het voorstel niet aangenomen. Is de vergadering niet voltallig, dan wordt de beslissing uitgesteld tot een volgende vergadering.

Vragen?   
Hierboven staan de hoofdlijnen geschetst over het stemmen over personen.
Mochten er specifieke vragen leven, dan kunnen deze worden voorgelegd aan de juridische vraagbaak via info@griffiers.nl