Terugblik Lunchgesprek Kiesraad

Op 25 november praatte de Kiesraad ons digitaal bij over de ontwikkelingen rondom de gemeenteraadsverkiezingen 2026. De Kiesraad gaf eerst een algemene inleiding over het proces. Vervolgens werd stilgestaan bij wijzigingen in de registratie, kandidaatstelling en uitslagvaststelling. Deze onderwerpen resulteerde in een interactieve sessie waarin veel praktische vragen beantwoord werden voor griffiers. 

De volgende wijzigingen zijn relevant ten opzichte van de gemeenteraadsverkiezingen 2022:

Registratie en kandidaatstelling

  1. Alle informatie rondom de organisatie van de verkiezingen is gebundeld in de toolkit verkiezingen.
  2. Uitleg over de vernieuwde mappenmethode gaat uiterlijk 4 december naar de projectleiders verkiezingen
  3. Het programma OSV 2020 wordt weer gebruikt voor politieke partijen om de kandidatenlijst en bijbehorende modellen te maken. 

Uitslagvaststelling 

  1. 19 maart is de zitting van het GSB (Gemeentelijk Stembureau), 26 maart is de zitting van het CSB (Centraal stembureau). 
  2. De nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslagen (NPVV) is in werking getreden. Er wordt onderzoek gedaan naar de uitslag, het doel is om fouten in telling eerder ontdekken en herstellen, waardoor hertellingen door de raad worden voorkomen. Dit gebeurt op basis van meldingen van het eigen CSB, data analyse van de Kiesraad, en onderzoek van het fysieke proces-verbaal. 
  3. Let op: Dit betekent dat de periode tussen het definitief vaststellen van de uitslag en de eerste vergadering van de nieuwe gemeenteraad (woensdag 1 april) kort is. Om het verzamelen van alle gegevens van de nieuwe raadsleden en het geloofsbrievenonderzoek soepel te laten verlopen is het te overwegen om de nieuw gekozen raadsleden kort na het vaststellen van de definitieve uitslag uit te nodigen op het gemeentehuis om door alle formulieren heen te lopen en alle informatie aan te leveren (=wasstraat).

Met de komst van de Wet kwaliteitsbevordering uitvoering verkiezingsproces (Wkuv) heeft de Kiesraad twee nieuwe taken gekregen:

  1. Rapporteren van bevindingen. Indien de Kiesraad opmerkelijke bevindingen heeft, worden deze direct naar de griffie gestuurd, met een kopie naar de projectleider verkiezingen. Dit advies kun je verwachten op 27 maart 2026 ‘s ochtends. Het is aan te raden om hier rekening mee te houden in het proces van de wasstraat.
  2. Het adviseren over hertelling op basis van de bevindingen.

Geloofsbrieven

  1. De oude raad besluit over de toelating van de nieuwe raad. Er is dus een commissie geloofsbrieven nodig vanuit de oude raad. Dat kan de commissie zijn die dat al de hele raadsperiode doet als je dat al hebt ingesteld. Het is aan te raden om een nieuwe in te stellen bestaande uit raadsleden die zich niet meer verkiesbaar stellen, zodat zij niet hun eigen geloofsbrieven hoeven te controleren. 
  2. Naast het controleren van de geloofsbrieven geeft de commissie ook een advies over hertelling (of herstemming). Als dat aan de orde is, moet die hertelling binnen zeer korte tijd plaatsvinden. Het is dus raadzaam dit stukje van de werkzaamheden al op 26 of 27 maart te plannen en als zij tot hertelling willen adviseren een extra raad uit te schrijven in dat weekend. 
  3. Het controleren van de geloofsbrieven van de nieuwe raadsleden zou je daarmee kunnen combineren, maar de ervaring is dat dat wel heel kort dag is om de hele papierwinkel te organiseren. 
  4. In sommige gemeenten is de griffier lid van het centraal stembureau. Dit is niet wettelijk verboden maar de Kiesraad ontraadt dit in het geval van gemeenteraadsverkiezingen, gelet op de rol die je ook hebt in het bijstaan van de commissie geloofsbrieven. 

Wees goed voorbereid op het proces dat na 18 maart plaatsvindt. Lees hier de presentatiesheets & kijk hier de volledige opname terug!