Oproep: Neem deel aan het experiment met het nieuwe stembiljet

De vijf gemeenten die het stembiljet destijds hebben gebruikt zijn hierover heel positief. De VNG vindt het belangrijk dat het nieuwe stembiljet nog beter wordt onderzocht en is er voorstander van om nog meer gemeenten en kiezers ervaring op te laten doen met het gebruik van het nieuwe stembiljet. 

Waarom een nieuw stembiljet?
De reden voor de proef met het nieuwe stembiljet is dat het oude stembiljet door veel kiezers, stembureauleden, tellers en ambtenaren als onhandig of zelfs onwerkbaar wordt ervaren. Dat komt vooral door de grootte van het stembiljet, waarop alle lijsten en kandidaten vermeld worden. De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft de minister van Binnenlandse Zaken (BZK) daarom de afgelopen jaren opgeroepen te experimenteren met nieuwe, kleinere stembiljetten. 

In 2024 hebben bij de verkiezingen voor het Europees Parlement vijf gemeenten deelgenomen aan het experiment met het nieuwe stembiljet. Aan het experiment deden de gemeenten Alphen aan den Rijn, Boekel, Borne, Midden-Delfland en Tynaarlo mee.

Evaluatie eerste proef
Alle deelnemende gemeenten hebben bevestigd dat het kleinere stembiljet zorgt voor de beoogde voordelen. Het is beter leesbaar, toegankelijker, makkelijker op te vouwen en handzamer bij het tellen van de stemmen. Zo kan de uitslag sneller vastgesteld worden. Ambtenaren, stembureauleden maar ook de kiezers die aan het experiment hebben meegedaan lieten weten enthousiast te zijn en niet terug te willen naar het oude stembiljet. 

Het experiment is in 2024 uitgebreid geëvalueerd. Het stembiljet en de lijst met kandidaten, maar ook de communicatie uitingen zijn verbeterd en aangepast voor de volgende verkiezingen. 

De VNG heeft er bovendien bij het ministerie op aangedrongen om in de evaluatie van het vervolg in maart 2026 de ervaringen van kandidaat-raadsleden mee te nemen in het onderzoek. 

Oproep om deel te nemen 
De VNG ontving, evenals de Nederlandse Vereniging van Burgerzaken (NVVB), van een grote groep leden het signaal dat meer vaart in het overgaan naar het nieuwe stembiljet wenselijk en mogelijk is. Hiervoor is het belangrijk om goed te experimenteren. Op dit moment doen we daarom een dringende oproep aan onze leden: Bespreek deelname aan het experiment in je gemeente! Een goede verdeling over grote, middelgrote en kleine gemeenten en spreiding over het land vormt de sleutel tot een succesvol experiment.

Gemeenten die deelnemen aan het experiment worden hiervoor aangewezen door de minister van BZK. Daar gaat een gemeenteraadsbesluit aan vooraf.  Het ministerie van BZK kan een uitgebreide toelichting aan de gemeenteraad verzorgen om alle aspecten van het experiment goed te doorlopen. Door deelname aan dit experiment help je als gemeenten mee aan toegankelijke, zorgvuldige en uitvoerbare verkiezingen, ook in de toekomst! 

Meer informatie
Enthousiast geworden en behoefte aan meer informatie? Neem contact op met Karin Huigsloot via: karin.huigsloot@vng.nl of Shakira van Steenis shakira.vansteenis@vng.nl.