Vraag: referendum

Kan de verordening op het burgerinitiatief van gemeente X gebruikt worden om de gemeenteraad te vragen om een referendum te houden over de vraag of gemeente X zelfstandig moet blijven of dat de gemeente heringedeeld moet worden? En kunnen in voorkomend geval aan dit referendum bindende elementen gekoppeld worden?

Antwoord

De Grondwet staat niet toe dat in Nederland bindende referenda worden gehouden. Niet-bindende referenda zijn in beginsel wel mogelijk.
Artikel 121 Gemeentewet bepaalt dat de bevoegdheid tot het maken van gemeentelijke verordeningen over onderwerpen waarin door wetten, amvb's of provinciale verordeningen is voorzien gehandhaafd blijft. Op voorwaarde dat deze verordeningen niet in strijd zijn met deze wetten, amvb's en provinciale verordeningen. Een gemeentelijke verordening waarin het houden van niet-bindende referenda wordt geregeld valt dus binnen de omschrijving van art. 121.
Maar voor het houden van een gemeentelijk referendum is wel een referendumverordening als basis nodig. Een verordening burgerinitiatief volstaat niet, al zijn er wel bepaalde overeenkomsten tussen een burgerinitiatief en een referendum. Als een gemeente een referendumverordening heeft kan door middel van een burgerinitiatief wel verzocht worden om deze toe te passen en een referendum te doen plaatsvinden.