Vraag: dispuut over fractievoorzitterschap

Wat kan een burgemeester doen wanneer twee raadsleden het fractievoorzitterschap opeisen en hierover geen overeenstemming bereiken? Is hierover wettelijk iets vastgelegd? En wat als twee raadsleden ieder voor zich de naam van hun partij claimen?

Antwoord

Wettelijk is over het fractievoorzitterschap niets geregeld. De wet kent ook geen fracties. (De Gemeentewet spreekt van "de in de raad vertegenwoordigde groeperingen").
Ons kiesstelsel is niet gebaseerd op politieke partijen, maar heeft als uitgangspunt dat volksvertegenwoordigers op persoonlijke titel worden verkozen.
Het lijkt ons niet wijs als derden zich mengen in een kwestie waarbij twee raadsleden het fractievoorzitterschap claimen. Het voorzitterschap is een interne zaak van de betreffende fractie. Aan het fractievoorzitterschap zijn geen rechtsgevolgen verbonden. Het enige wat wij kunnen bedenken is dat het fractievoorzitterschap inhoudt dat men lid is van het presidium van de raad. Twee voorzitters van één fractie kan niet, althans dat zou het presidium moeten besluiten.
Raadsleden hebben te allen tijde de mogelijkheid tussentijds van fractie te veranderen of zelfstandig verder te gaan.
In dat verband citeren we een passage uit de toelichting bij het Reglement van orde van de gemeenteraad van Middelburg. Bij artikel 7 ("Fracties") wordt o.a. opgemerkt: "Ook kan een fractie besluiten om haar naam te veranderen. Dit staat de fractie vrij. Op grond van deze bepalingen heeft de raad geen zeggenschap over wijzigingen in de samenstelling, fusies en splitsingen van fracties en de naamvoering. De raad kan hier dus geen besluit over nemen. Een mededeling aan de voorzitter is voldoende. De raad is gehouden met ingang van de eerstvolgende vergadering nadat hiervan mededeling is gedaan rekening te houden met de nieuwe situatie".
Wanneer beide raadsleden dezelfde naam claimen, is er strikt formeel geen sprake van een naamswijziging. In zoverre is er dus noch voor de raad noch voor diens voorzitter aanleiding in actie te komen. En al helemaal niet, omdat het bestuur van de politieke partij daar om vraagt. Een raadsvoorzitter heeft alleen te maken met de leden van de raad en zeker niet met partijbesturen. Hij/zij moet daar verre van blijven! Er zal wel een keuze gemaakt moeten worden, want twee fracties met dezelfde naam moet men niet willen. Bij de registratie van de aanduiding voor de verkiezingen kan dat ook niet.