Vraag: Referendum voor deel grondgebied

De raad van een bepaalde gemeente buigt zich binnenkort over aanpassing van de referendumverordening die erg gedateerd is. De gemeente bestaat uit twee zelfstandige dorpen die weinig samenhang kennen. Nu bestaat bij enkele fracties de vrees dat in het geval van onderwerpen die slechts van belang zijn voor één dorp nooit de geldende percentages voor het inleidende plus definitieve verzoek en de opkomst gehaald zullen worden. Voorstel is dan ook om in de verordening afwijkende percentages op te nemen in het geval het referendum een deel van de gemeente betreft. De meeste verordeningen bepalen nadrukkelijk dat een referendum altijd wordt gehouden onder de kiesgerechtigden van het gehele grondgebied. Is het verstandig om een ‘dorpsreferendum’ mogelijk te maken of kun je beter zodanige percentages vaststellen voor de gehele gemeente dat een referendum een reeële mogelijkheid is, ook in het geval het slechts één dorp betreft?

Antwoord:

De raad heeft grote vrijheid in het bepalen van een voorwaarden rondom het referendum. Immers, de raad maakt die verordeningen die hij in het belang van de gemeente nodig oordeelt (art. 149 Gemeentewet).  Wel is het zo dat aangezien er geen mogelijkheid is voor een bindend referendum de lokale mogelijkheden zijn beperkt tot raadgevende referenda. De uitslag van een lokaal referendum dient dan ook altijd terug te komen in de gemeenteraad welke mede op basis van de uitkomsten van het lokale referendum een besluit neemt.
Het lijkt in dit verband mogelijk om een dorpsreferendum te houden. Het is uiteraard noodzakelijk om in de verordening heldere afspraken te maken over noodzakelijke drempels voor zowel het inleidende verzoek tot het houden van een referendum als het definitieve verzoek. Misschien is het nog een optie om in de verordening een onderscheid te maken tussen een referendum voor de hele gemeente en een referendum voor een deel van de gemeente. In de gemeente Sittard-Geleen bijvoorbeeld is dat gedaan in de verordening voor het burgerinitiatief. Daarin is een onderscheid gemaakt tussen een burgerinitatief voor een buurt- en wijkplan en een burgerinitatief voor het gehele grondgebied van de gemeente. Voor deze verschillende burgerintiatieven gelden ook afwijkende aantallen voor de drempelsteun.