Column Mechtild Rietveld: gekozen raadsvoorzitter

Gekozen raadsvoorzitter

Beschrijving

Voor griffiers is vooral de rol van de burgemeester als voorzitter van de raad relevant. Tot omstreeks 1850 was die rol geen pretje, ook al gaf het veel macht. Vanaf halverwege de 16e eeuw verschenen er vergaderreglementen die prachtig inzicht geven over hoe het er toen aan toe ging. Deze reglementen volgden op de eeuwen waarin vergaderingen en voorzitterschappen eindigden in moord en doodslag. De nadruk bij de voorschriften lag op de regulering van emoties, vooral vijandige, en de taak van de voorzitter daarbij. Het begrip moderator –Latijn voor 'hij die matigt' – ter aanduiding van de voorzitter, is typerend. Aldus dr. Wilbert van Vree in zijn proefschrift 'Nederland als vergaderland', een must en lust om te lezen voor griffiers. "Nyemant sal oyk tusschenspreken (interrumperen) sonder voor eerst des preasis consent daartoe te hebben. So yemant …… onbehoorlijk tusschensprake .. die sal … gestraft worden', aldus een regel uit het Dordrecht van 1581. In veel reglementen werd verordonneerd dat men respect en gehoorzaamheid aan de voorzitter verschuldigd was, op straffe van vanalles. In de 18e en 19e eeuw werd altijd vooraf het vergaderreglement voorgelezen en werden boetestelsels ontwikkeld voor overtredingen van het reglement. Een voorzitter van een vergadering kon zelfs te maken krijgen met meedogenloze regels voor hemzelf of de vergaderaars. In 1457 was er een regel dat wie in de vergaderingen andere zaken behandelde dan op de agenda stonden, ter dood veroordeeld zou worden. Het ambt van voorzitter, toen altijd bij toerbeurt, leverde telkens problemen op. Om te voorkomen dat voorzitters te machtig werden, kwam er in 1780 een regel die voorzitters verplichtte de besluiten van de vergadering daadwerkelijk uit te voeren! Toen kwam dus de 'bij'rol van de voorzitter als hoofd van een uitvoerend college om de hoek kijken.

In het huidige Amsterdam hebben bijna alle stadsdeelraden een indirect gekozen raadsvoorzitter: door en uit de raad gekozen. Én een indirect gekozen stadsdeelvoorzitter annex voorzitter van het stadsdeelcollege: niet uit maar wel door de deelraad gekozen. Bij gebrek aan burgemeester, waarvan we er maar één hebben. We zijn dus lekker duaal, niet?

Zou de gekozen burgemeester de rol van moderator blijven spelen in het gekrakeel van wethouders en fracties, onderling en met elkaar? En hoe moet het dan met onze deelraadsvoorzitters en stadsdeelvoorzitters? Ook allebei direct kiezen? Of is de rol van deelraadsvoorzitter te onbelangrijk? De geschiedenis wijst uit van niet!