Column: Even geen raadslid zijn?

Een raadslid dat zijn taak serieus en consciëntieus opvat, heeft er de handen vol aan. Twee à drie avonden per week moet je toch al gauw rekenen. Officieel is het raadslidmaatschap een nevenfunctie. Vandaar dat de Gemeentewet en het Rechtspositiebesluit over ‘vergoeding’ spreken. (En dus bijvoorbeeld niet over ‘schadeloosstelling’. Maar dit terzijde.) Aan het raadslidmaatschap zitten, net als bij een gewone nevenfunctie, allerlei rechtspositionele aspecten, zoals indiensttreding en ontslag en ziekteverlof. In de meeste CAO’s heb je bovendien het recht om een tijdje (onbetaald) verlof op te nemen. Maar voor een raadslid gaat dit laatste niet op.

Beschrijving

Zwangerschap en ziekte

Hoewel: toch wel een beetje. Want geheel in de lijn van de vrouwenemancipatie – alleen minstens dertig jaar te laat – bestaat sinds kort de mogelijkheid van zwangerschapsverlof. Nee, fout: geen verlof, maar zwangerschapsontslag! Dat wordt door de voorzitter van de raad verleend. Volgens de Kieswet wordt een opvolger benoemd, die ophoudt raadslid te zijn als de hopelijk gelukkige moeder haar raadszetel weer inneemt.

Een soortgelijke regeling bestaat er ook voor langdurige ziekte van een raadslid.

Sabbatical

Maar een raadslid wil er soms wel eens even uit. Een huis verbouwen, een jaartje naar het buitenland of promoveren. En daarna wil hij of zij uiteraard weer terugkomen als raadslid. Maar helaas, dat zit er niet in. De Kieswet is keihard: ééns ontslagen blijft ontslagen. Artikel X2, lid 3 is daar buitengewoon duidelijk over: “Op een ingediend ontslag kan niet worden teruggekomen”. Opgestaan, plaatsje vergaan zoals we als kind al zeiden.

Preciezen en rekkelijken

Maar wat betekent “terugkomen op een ingediend ontslag“? Het blijkt dat hier een verschil bestaat tussen gangbare opvattingen.

De preciezen zeggen:
op een ontslag kun je niet terugkomen, dus tot aan de volgende verkiezingen, als je eventueel een nieuw mandaat krijgt, kun je niet in de raad zitten.

De rekkelijken beweren:
je kunt het als fractie in onderling overleg zo regelen, dat het ontslagen raadslid weer terugkomt.

Zelfs een boven elke twijfel verheven instantie als het Informatiepunt Verkiezingen geeft toe, dat er zo iets bestaat als de formele lijn en de informele lijn, dus buiten de Kieswet om. Formeel neem je ontslag en heb je geen recht om terug te komen. Maar informeel kunnen er binnen de fractie afspraken worden gemaakt. De vervanger moet dan bij terugkomst van het raadslid ontslag nemen en alle kandidaten die vóór hem of haar op de kieslijst stonden en nog aan de criteria voldoen, moeten het lidmaatschap niet aanvaarden. Dan volgt volgens de Kieswet automatisch weer een benoeming tot raadslid.

Artikel X2, lid 3

Wat is de zin van “Op een ingediend ontslag kan niet worden teruggekomen” als je als raadslid via afspraken tóch terug kunt komen? Zou de wetgever met dit artikellid dus alleen maar bedoeld hebben dat een eenmaal opgestuurde ontslagbrief niet kan worden teruggetrokken? Dan kan het maar beter worden geschrapt. Waar maak je je druk om, zou je zeggen. Totdat je bedenkt dat er ook politieke of strategische redenen kunnen zijn waarom een raadslid een poosje weg wil. Zeg het maar, griffier, als eerste adviseur van de raad.

Krijn van der Heijden.