Trendnota 'De staat van het bestuur'
De trendnota 'De staat van het bestuur' behandelt de toename van de bestuurlijke drukte en de verharding van de bestuurscultuur in Nederland.
Beschrijving
Half oktober 2006 verscheen de trendnota “De staat van het bestuur” van het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Deze trendnota is een verzameling feiten en cijfers van het Ministerie over het openbaar bestuur. Het doel van de nota is: inzicht verkrijgen in relevante ontwikkelingen bij het openbaar bestuur. Het rapport signaleert op basis hiervan drie significante trends:
- een toename van de bestuurlijke drukte
- een verharding van de bestuurlijke cultuur
- een moeizame rekrutering en representatie
Acht jaar na het verschijnen van een vergelijkbare publicatie brengt het Ministerie van BZK de eerste trendnota uit. Voor wie in statistieken en cijfers van gemeenten en provincies geïnteresseerd is biedt het rapport een aantal kerngegevens over de lokale en provinciale politiek. Ook voor diegene die beroepsmatig geïnteresseerd is in de bestuurlijke en financiële ontwikkelingen bij het openbaar bestuur biedt de trendnota aardige informatie.
Het rapport presenteert niet alleen kerngegevens. De trendnota behandelt ook de interbestuurlijke verhoudingen tussen provincie & gemeente en het Rijk. De invloed van Europese integratie en internationalisering op het binnenlands bestuur vormen tevens een onderwerp van het rapport. Tot slot besteedt het rapport aandacht aan de betrokkenheid van burgers bij het lokale bestuur. In het tweede deel van het rapport wordt ingezoomd op de gemeenteraadsverkiezingen van 2006.
In de inleiding van het rapport belooft het Ministerie trends zichtbaar te maken. Dit kan uiteindelijk door alle bovengenoemde ontwikkelingen systematisch te volgen. Deze trends zijn belangrijk voor de onderbouwing van de beleidsvorming. Helaas maakt het rapport maar ten dele waar wat het belooft. Het initiatief om cijfers en feiten systematisch in kaart te brengen en onderzoeksresultaten te bundelen is een lovenswaardig streven. Het ministerie erkent op de laatste pagina van het rapport op dit punt (nog) niet compleet te zijn. Ook lijken er op basis van de gegevens en de omgevingsanalyse meer trends te ontdekken te zijn dan de drie die in de aanbiedingsbrief worden genoemd. De rapportage 'Wil tot verschil' van de commissie Toekomst Lokaal Bestuur (de commissie Bovens) biedt wat dat betreft een breder beeld.
De hoofdstukken over de invloed van de Europese Integratie en de Interbestuurlijke verhouding vallen qua opzet en inhoud wat uit te toon. Hier wordt een vrij ingewikkelde meetmethode gehanteerd aan de hand van 30-tal objectieve indicatoren. Dit in tegenstelling tot de vrij basale gegevens in de overige delen van het rapport. Ook hiervoor geldt dat de informatie nog niet compleet is en dat trends daardoor moeilijk te herleiden zijn.
Deze kanttekeningen buiten beschouwing latend is er ook reden voor lof. Aardig is het bijvoorbeeld om te lezen hoe het aantal leden van politieke partijen fluctueert in de tijd. Een ander interessant gegeven is hoe het percentage allochtonen in het raadswerk zich de laatste jaren heeft ontwikkeld. Of dat het percentage 'gevallen' vrouwelijke burgemeesters de afgelopen raadsperiode relatief hoger is dan het percentage mannelijke burgemeesters. Een ander feit is dat het percentage vrouwelijke wethouders namens de SP flink is gedaald. Het percentage vrouwelijke raadsleden bij dezelfde partij is juist gestegen. Als (vrouwelijke) lezer blijf ik uiteraard met de prangende vraag zitten hoe dit nu komt. Het rapport geeft hier helaas geen antwoord op. Maar het is een goed startdocument op weg naar een vollediger beeld van 'De Staat van het Bestuur' in Nederland.
Tjarda Borsboom-Hoekstra
Raadsgriffier gemeente Helden