Nieuws uit de VS: spookstemmen

Oud-raadsgriffier en webredactielid Corinne Arnold heeft zich met haar familie voor langere tijd in de Verenigde Staten gevestigd. Vanuit haar nieuwe woon- en werksituatie doet zij regelmatig verslag van haar belevenissen. Deze keer... Spookstemmen.

Beschrijving

We kennen spookstudenten, spookdocenten, spookrijders, en vergeet vooral de spookambtenaren niet. Maar wie heeft er al eens gehoord van spookstemmen? Over drie weken kiest Amerika een nieuwe president. En iedere stem telt in deze spannende verkiezingen. In niet democratische landen verdwijnen er nog wel eens stemmen voordat ze geteld zijn. Het kan ook andersom. Bij de voorverkiezingen in Washington D.C. kwamen er 4700 stemmen meer uit een stemmachine gerold dan erin waren gegaan.

Op 9 september waren er voorverkiezingen in Washington D.C. voor de plekken op de kieslijst van de gemeenteraad. Om half tien ’s avonds kwamen de eerste resultaten naar buiten. En om elf uur ’s avonds, na een hertelling, was de uitslag ongewijzigd maar bleek de opkomst bijna de helft kleiner dan een uur eerder het geval leek. Een hertelling is niet standaard. Digitaal stemmen is toch snel, schoon en altijd correct? Er bleek echter een zichtbaar verschil tussen het aantal binnengekomen schriftelijke stemmen en het aantal stemmen uitgebracht volgens het stemapparaat. Vijf keer meer.

Naar wereldwijd politiek gebruik kwam er een onderzoekscommissie met een rapport. Naar goed Amerikaans gebruik (daarover een andere keer meer) hield de gemeenteraad een hoorzitting en kwam daarna met een eindoordeel. Iedereen is schuldig, de leverancier, de D.C. Board of Ethics and Elections (gemeenteonderdeel verantwoordelijk voor de organisatie van de verkiezingen) en de medewerkers op het stembureau.

Wat de echte reden is voor de spookstemmen is onbekend en blijft waarschijnlijk onbekend. Even waarde een spookverhaal rond dat er statische elektriciteit was ontstaan omdat de medewerkers te snel de cassettes uit de stemcomputer hadden gehaald. Zij wilden de uitslag zo snel mogelijk naar buiten brengen. Dit verhaal bleek niet verfieerbaar. Hoe dan ook wordt de leden van het kiesbureau verweten de resultaten te snel naar buiten te hebben gebracht, ze hadden ze eerst moeten dubbelchecken.

Ik verwachtte dat na de debacle met het elektronisch stemmen bij de presidentsverkiezingen in 2000 er de nodige aandacht zou zijn voor de betrouwbaarheid van stemcomputers. In Nederland leidt betrouwbaarheid van digitaal stemmen tot een heftig Kamerdebat. De berichtgeving komt hier echter nauwelijks voorbij de lokale pagina’s van de Washington Post.

Voorlopig de belangrijkste aanbeveling uit het onderzoeksrapport: doe het zorgvuldig en langzaam aan bij het telproces om fouten te voorkomen. En stimuleer stemmers op 4 november om stemmachines te gebruiken die een papieren spoor achterlaten in plaats van een 'touch screen'stemmachine. Zo blijft er tastbaar resultaat van de uitgebrachte stemmen, mocht er weer iets mis gaan. Waren gemak en snelheid echter niet het idee achter de stemmachine? Één druk op de knop en je weet de uitslag?

Corinne Arnold