Derde jaarbericht van de begeleidingscommissie Vernieuwingsimpuls dualisme en lokale democratie

PERSBERICHT Het derde jaarbericht van de begeleidingscommissie is in zekere zin een waagstuk. Zouden er voor de burgers al effecten zichtbaar zijn van de dualisering van het gemeentebestuur? Zo kort na de invoering van het dualisme en wetend dat bij de invoering veel interne aandacht nodig was in de vormgeving van de nieuwe besluitvormingsprocessen, was deze vraag een zeer ambitieuze. Dat spreekt de Vereniging van Griffiers sterk aan en het Jaarbericht stelt ons niet teleur in die gedeelde ambitie.

Beschrijving

Dualisme blijkt op zichzelf niet de toegankelijkheid, de responsiteit en de herkenbaarheid van de lokale politiek voor de burgers te hebben vergroot. Dat lijkt teleurstellend. Maar de omslag van veel gemeente in versterking van de externe oriëntatie als invulling van dat dualisme, blijkt wél effect te sorteren. In gemeenten waar onder de vlag van het dualisme gericht ingezet is op activiteiten naar de burgers toe blijken burgers de lokale politiek herkenbaarder, toegankelijker en responsiever te vinden. Dat moet allen die actief zijn met de praktische invulling van het dualisme sterken in de overtuiging dat de inzet naar de burgers uit kan maken en dat naar buiten gerichte activiteiten lonen. Voor de Vereniging van Griffiers is dit Jaarbericht dan ook een belangrijke stimulans om verder te gaan bij het stimuleren van die lokale invulling van het dualisme en onze leden, de griffiers, als aanjagers in dit proces, te ondersteunen en te inspireren.

"Stil dualisme"

De begeleidingscommissie beschrijft helder de logica en onvermijdelijkheid van de interne oriëntatie van raadsleden in de eerste periode van het duale stelsel. Tegelijkertijd wordt geconstateerd dat dualisering voor de lokale samenleving merkbaar is geweest, zij het nog in beperkte mate en in de ene gemeente meer dan in de andere. De Vereniging van Griffiers herkent de situatie die de begeleidingscommissie schetst. De VvG zal om die reden voortgaan op de ingeslagen weg om kennis en ervaring van raadsgriffies op het gebied van aanvullende maatregelen en andere initiatieven onderling uit te wisselen.

Bewegen naar buiten

Investeren in de externe oriëntatie is van belang om het vertrouwen in de lokale politiek te vergroten en de eigenstandige rol van zowel de raad als van het college te versterken. De begeleidingscommissie schrijft, dat vele gemeenten hier al met succes een start mee hebben gemaakt. Maar veel gemeenten ook niet. De Commissie Leemhuis schreef recentelijk dat ten aanzien van de dualisering de sense of urgency bij veel gemeenten ontbreekt. De VvG bepleit doorlopend onderzoek bij gemeenten naar de effectiviteit van initiatieven die de herkenbaarheid en toegankelijkheid van de lokale politiek moeten vergroten. Als de analyse van de begeleidingscommissie juist is, en de VvG deelt die analyse, zullen de resultaten van dat onderzoek de twijfelaars in andere gemeenten over de streep trekken.

Het is daarbij dan van belang om de diepte in te gaan en specifieker de effectieviteit van de verschillende activiteiten naar de burgers te beoordelen. Is het nu juist het raadsspreekuur waardoor de bevolking de herkenbaarheid beter beoordeeld of zijn het de berichten in de lokale krant?

De vertegenwoordigende rol van raadsleden

De begeleidingscommissie stelt niet het deeltijdkarakter van het raadswerk centraal, maar adviseert raadsleden accenten te leggen op beleidsthema's, doelgroepen en gemeentelijke gebiedsdelen. Het tijdsbeslag op het raadswerk wordt zo beter hanteerbaar. Daarbij heeft de commissie aandacht voor het aanpassings- handelingsvermogen van raadsleden. De VvG is mede op grond van deze aanbevelingen van mening dat training en scholing belangrijke onderdelen moeten zijn van de doorstart die de dualisering dient te maken. De VNG heeft reeds aangegeven bereid te zijn hierin een rol te spelen in overleg met de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden i.o. en met de bestuurdersverenigingen. De Vereniging van Griffiers kan hieraan ook een belangrijke bijdrage leveren.

Griffies zullen een belangrijke stimulerende en ondersteunende rol blijven spelen bij het ontwikkelen en onderhouden van contacten met burgers en organisaties. De VvG onderschrijft hiermee de aanbeveling van de begeleidingscommissie. Het Jaarbericht maakt ondubbelzinnig duidelijk dat in de afgelopen drie jaar de griffies een schakelfunctie hebben veroverd in de invulling van de volksvertegenwoordigende taak van raadsleden. Dat vervult de Vereniging van Griffiers als beroepsgroep met gepaste trots.

De vermaatschappelijking van het wethouderschap

De VvG onderschrijft de eigenstandige rol van de wethouder in de samenleving en in zijn positie ten opzichte van de raad. De begeleidingscommissie legt meer het accent op de kwaliteit van voorstellen en het maatschappelijk gezag van de wethouder. De VvG is van mening dat de vermaatschappelijking van de wethouder als uitdaging vanuit het dualisme kan worden gezien en verwacht dat als wethouders dat spoor gaan inzetten de kwaliteit van het lokale bestuur verbetert en de herkenbaarheid van het lokale bestuur, zowel van raad als van college van burgemeester en wethouders, wordt vergroot.

Ondersteuning van maatschappelijke organisaties

Maatschappelijke organisaties en gemeenteraad dienen elkaar meer op te zoeken en helder aan te geven wat zij voor elkaar en voor de samenleving kunnen betekenen. De VvG ziet een belangrijke rol voor de raadsgriffies weggelegd om politieke processen te verduidelijken en de contacten tussen organisaties en gemeenteraad voor te bereiden. De maatschappelijke organisaties blijken de griffies in hun gemeenten ook steeds beter te kunnen vinden. In het komende jaar, in de aanloop naar de raadsverkiezingen zal deze taak extra veel aandacht vragen.

Het organiseren van politieke betrokkenheid

De VvG herkent de veranderende betrokkenheid van burgers bij de lokale politiek. Het vergt een voortdurende aandacht voor belanghebbenden en al dan niet ad hoc geïnteresseerde burgers. Enerzijds zal daar aandacht aan moeten worden besteed in raadsvoorstellen, anderzijds zullen fracties en gemeenteraad actief naar hen op zoek moeten gaan. Bij de uitwerking van een raadsprogramma of een jaarkalender van de raad zal de raadsgriffie die ondersteunende rol kunnen vervullen. Tegelijkertijd zullen ook politieke partijen, zowel de landelijk georganiseerde als de lokale partijen, zich met dit gegeven moeten verstaan en op zoek moeten naar nieuwe vormen van bindingen dan alleen de ledenorganisaties.

Gedifferentieerde benadering van burgers

De begeleidingscommissie besluit met het meest complexe van de materie, nl. de gedifferentieerde benadering van burgers. De ervaringen van de afgelopen vier jaren hebben geleerd, dat dit onderwerp hoog op de publieke en politieke agenda staat. De VvG onderschrijft de aanbeveling van de begeleidingscommissie na te gaan hoe groepen die zich politiek afzijdig houden toch bij democratische besluitvormingsprocessen kunnen worden betrokken. De VvG heeft daarbij een voorkeur voor een pragmatische benadering van learning by doing in plaats van een volgend wetenschappelijk onderzoek.

Noot voor de redactie (niet voor publicatie)

Nadere informatie : Mevr. Marion F. Stein, vicevoorzitter Vereniging van Griffiers, Griffier van Den Haag 06 2193 0073 of 070 353 2024