Boekrecensie van 'Grote Klasse ! Op zoek naar excellente ambtenaren en leiderschap', A. Korsten

Grote Klasse ! Op zoek naar excellente ambtenaren en leiderschap.

Beschrijving

Onlangs heeft Arno Korsten (hoogleraar bestuurskunde aan de Open Universiteit en bijzonder hoogleraar bestuurskunde aan de Universiteit Maastricht) een aardig en inspirerend boekje uitgebracht over het excelleren van topambtenaren. Ik heb de publicatie met plezier gelezen en kan haar van harte aanbevelen. Hij stelt zich met het boekje ten doel een lans te breken voor de erkenning van excellentie in het openbaar bestuur en van de drang om meer te excelleren. Hij zet aan tot nadenken over wat bijzonder functioneren is. Maar om je een illusie te besparen: het levert je geen zelfbouwpakket op voor de ideale baas.

In het boekwerkje stelt hij zich zelf de vraag of er wel excellente leidinggevenden in de publieke sector zijn. En zo ja, hoe aan welke kenmerken of eisen die voldoen? Dit thema belicht hij vanuit actuele organisatietheorieën en aan de hand van meer en minder gerenommeerde internationale en nationale wetenschappers, zoals Mintzberg, Osborne & Gaebler. Hij plaats het excelleren ook in de dimensie tijd. Hij constateert dat er is in de loop der tijd een verandering opgetreden is in het beeld van de excellerende leidinggevende: van meer technocratisch (na de oorlog) tot meer ondernemend (jaren negentig), zonder hierin weer te ver door te slaan (huidig besef). Hij stelt verder vast dat er voor excelleren veel meer nodig is dan een ambtenaar te zijn in Weberiaanse termen (loyaliteit, toewijding en erkenning van het politiek primaat).

Helaas onderwerpt hij slechts drie topambtenaren aan nader onderzoek: Arthur Docters Van Leeuwen (in diens tijd als baas van de Binnenlandse Veiligheids Dienst, John Neervens (ABP) en Roel In 't Veld (Studiefinanciering). Ik vind de keuze wel wat beperkt (vooral gelegen in de uitvoerende sector) en een beetje gedateerd. Het doet echter niet af aan het gecreëerde beeld. Vooral de visie van John Neervens over leidschap spreekt me zeer aan. Hij ziet bij die drie 'public heros' kenmerken als veranderingsbekwaamheid, sterk analytisch vermogen, slagkracht, durf, pro-activiteit en onconventioneel handelen.

Hij relativeert tot slot het fenomeen: “Heldendom is tijdelijk en situationeel bepaald”.

ISBN 90 358 2295 1

Jan Verheugt