Reactie VvG, VNG, VGS en NGB op wetsvoorstel gekozen burgemeester

Persbericht van de Vereniging van Griffiers (VvG) Advies Vereniging van Griffiers over wetsvoorstel rechtstreeks gekozen burgemeester: “niet nu, niet zo maar door de raad!”

Beschrijving

NB: In de bijlagen onder dit persbericht vindt u de diverse reacties op het wetsvoorstel gekozen burgemeester van het Kabinet.

In een brief aan de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van de Tweede Kamer doet de Vereniging van Griffiers een indringend appèl op de commissie en daarmee aan de Tweede Kamer, om het wetsvoorstel rechtstreeks gekozen burgemeester af te wijzen. De VvG is van mening dat de burgemeester niet rechtstreeks moet worden gekozen. Bovendien is dit het verkeerde moment om te beslissen of de rechtstreeks gekozen burgemeester er moet komen. Op verzoek van de vaste commissie BZK heeft de VvG een reactie gegeven op de wetsvoorstellen rechtstreeks gekozen burgemeester.

Concurrerende kiezersuitspraken ongewenst

In het nieuwe stelstel krijgen de burgemeester en de raad beiden een directe kiezerslegitimatie. Dit kan leiden tot situaties dat geen van beide partijen wil wijken voor wensen van de ander. Immers beiden kunnen zich beroepen op de gunst van de kiezer. Ook de Raad van State is dit oordeel toegedaan. Deze concludeert dat het nieuwe stelsel zeker zal leiden tot botsingen en blokkades.

Voor de burgers kan die strijd leiden tot een hoop frustraties. Met het risico dat zij zich afkeren van de politiek. De huidige tijd met indringende gebeurtenissen zoals in Amsterdam, Den Haag, Uden onderstreept naar het oordeel van de VvG het belang en de kracht van een neutrale burgemeester. Juist bij een getrapte benoemingsprocedure wint het bindend vermogen van de burgemeester. Dit kenmerk van de burgemeester blijft zonder meer overeind in een model van kroonbenoeming. En ook in een model van benoeming door de gemeenteraad, waar de VvG een voorstander van is.

Geen voorzitter van de raad

De VvG is er van overtùigd dat de voorzittershamer van de gemeenteraad niet bij de rechtstreeks gekozen burgemeester thuishoort. In een systeem met een combinatie van dualisme, representatieve én personendemocratie is het ondenkbaar dat de burgemeester ook de voorzitter van de raad is . Het kan niet zo zijn dat een representatief gekozen orgaan zijn regie en proces in handen moet leggen van een ander, direct en afzonderlijk gekozen bestuursorgaan (burgemeester) met een eigen mandaat. Bovendien is de burgemeester ook subject van een belangrijke taak van de raad, namelijk 'controle' . Ook vanuit de positie van de griffier is het voorzitterschap van de gekozen burgemeester van de raad een slechte bepaling omdat tegenstrijdige belangen of conflicten aan de orde kunnen zijn. Op de loyaliteit van de raadsgriffier - werkzaam in een complexe bestuurlijke omgeving met hierdoor een groot afbreukrisico - richting zowel de burgemeester als richting de raad wordt een onmogelijk beroep gedaan.

Géén verandering op verandering

In gemeenten is het duale stelsel pas in 2002 ingevoerd. Griffiers, die waarschijnlijk met het meeste enthousiasme de duale manier van werken vormgeven, kennen dit proces van dichtbij. Van juist deze beroepsgroep mag de wetgever verwachten, dat zij niet gevestigde belangen behartigen en veranderingen blokkeren. Toch adviseert de VvG om eerst de duale veranderingen in het openbaar lokaal bestuur een ruimere kans van slagen te geven. Alle partijen hebben tijd nodig om te wennen aan hun nieuwe rollen en instrumenten. Griffiers hebben gezien dat de invoering van de duale wijze van werken het gevoel bij gemeenten oplevert naar binnen gericht bezig te zijn. Voor een korte periode is dat aanvaardbaar. Een tweede, snel gestapelde grote stelselwijziging, zou dit naar binnengericht zijn tot cultuur kunnen verheffen. Dit komt de slagkracht van de lokale democratie niet ten goede Gelet op het voorafgaande doet de VvG een indringend appèl op de vaste commissie van BZK van de Tweede Kamer om het wetsvoorstel rechtstreeks gekozen burgemeester af te wijzen.

Tot slot brengt de VvG de gezamenlijke verklaring onder de aandacht van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), het Nederlands Genootschap van Burgemeesters (NGB), de Vereniging van Gemeentesecretarissen (VGS), de vereniging van Griffiers (VvG) en de Wethoudersvereniging, aan de leden van de Tweede Kamer om de wetsvoorstellen tot introductie van de gekozen burgemeester, niet te ondersteunen.

Marion F. Stein