Adres aan de regering en de Staten-generaal
ADRES aan de REGERING EN DE STATEN-GENERAAL
Beschrijving
WIJ – LEDEN VAN RADEN EN STATEN, BURGEMEESTERS EN WETHOUDERS, GRIFFIERS VAN GEMEENTERADEN EN PROVINCIALE STATEN EN ANDERE BETROKKENEN – VRAGEN REGERING EN STATEN-GENERAAL VIA DIT ADRES OM ANTWOORD TE GEVEN OP DE HIERONDER GESTELDE 7 FUNDAMENTELE VRAGEN, ALVORENS WORDT OVERGEGAAN TOT INVOERING VAN DE DOOR DE BEVOLKING GEKOZEN BURGEMEESTER VIA VERANDERING VAN WET EN GRONDWET.
- Een fundamentele breuk vraagt principiële argumenten
Hoe ziet ons bestuurlijk stelsel er eigenlijk uit over 10 jaar of 20 jaar? Hoe tijdsbestendig is de keuze die we kunnen maken? Invoering van een door de bevolking gekozen burgemeester betekent een fundamentele wijziging van ons democratisch bestel. Kiezen we voor een stelsel dat voor de kiezer gemakkelijk is te doorgronden en hem stimuleert te participeren? Tot op heden kennen wij geen door de bevolking gekozen bestuurders. De politieke bestuurders in Nederland worden benoemd door de volksvertegenwoordiging (wethouders, gedeputeerden) of door de Kroon met ruime invloed van de volksvertegenwoordiging (ministers, burgemeesters, CvdK-en). Om welke principiële redenen moet voor de burgemeester op dit benoemingspatroon een uitzondering worden gemaakt? En waarom alleen de burgemeester en niet ook een verkiezing van andere bestuurders, zoals ministers, CvdK-en, gedeputeerden en wethouders? Waarom wordt alleen op het lokale vlak de personendemocratie geplaatst tegenover de vertegenwoordigende partijendemocratie? En waarom wordt aan de maatschappelijke en politiek-bestuurlijke betekenis van de burgemeester voorbij gegaan?
- Zijn concurrerende kiezersuitspraken gewenst?
Een door de bevolking gekozen burgemeester doet twee met elkaar concurrerende kiezersuitspraken ontstaan. De kiezers wijzen de volksvertegenwoordigers aan die een gemeenteraad vormen en kiezen daarnaast een individu als burgemeester. Deze beide keuzes kunnen elkaar aanvullen, maar elkaar ook blokkeren. De uitvoering van het burgemeestersprogramma kan worden geblokkeerd door de gemeenteraad, terwijl de uitvoering van het programma van de raadsmeerderheid kan worden belemmerd door de burgemeester, omdat deze andere politieke prioriteiten heeft. De vraag is of met deze dubbele stem de invloed van de kiezer ook echt groter wordt. Is niet een overtuigend positief antwoord als basisconditie nodig voor invoering van de door de bevolking gekozen burgemeester?
- Verandering op verandering
De voorgestelde verkiezing van de burgemeester brengt een nieuwe en ingrijpende herziening van het gemeentelijke bestuursstelsel. Zo’n ingrijpende herziening is met de dualisering ook al in 2002 doorgevoerd. Verdere ingrijpende veranderingen zijn alleen aanvaardbaar indien daardoor zwaarwegende problemen worden opgelost. Op welk probleem is de introductie van de door de bevolking gekozen burgemeester eigenlijk gericht? Is het wijs om het jonge dualisme op lokaal niveau, nog duidelijk in de kinderschoenen, te belasten met een nieuwe, vergaande wijziging?
- Beperking van het hoofdschap
De gemeenteraad staat aan het hoofd van de gemeente, zo formuleren Grondwet en Gemeentewet. Omdat de volksvertegenwoordigers door de kiezers worden gekozen, komt in dit hoofdschap het beginsel van democratie tot uitdrukking en zijn de andere bestuursorganen min of meer aan de raad ondergeschikt. Wordt de burgemeester ook door de kiezers aangewezen, dan lijkt het hoofdschap van de gemeenteraad niet meer vanzelfsprekend te zijn. Betekent het scheppen van een tweede kiezersuitspraak niet per definitie dat het hoofdschap van de gemeenteraad wordt beconcurreerd en dus wordt beperkt? Ontstaat er in dat geval niet een soort dubbel hoofdschap waar vele politieke en bestuurlijke conflicten uit voort kunnen vloeien?
- Zwakkere wethouders
Vergelijkt men Nederland met andere landen, dan heeft ons land een krachtig lokaal bestuur. Dit lokale bestuur wordt sinds jaar en dag gedragen door actieve gemeenteraden, colleges met professionele wethouders en in partijpolitiek opzicht neutrale burgemeesters. Een door de bevolking gekozen burgemeester verliest zijn politieke neutraliteit en daarmee zijn huidige gezag. Door het voordragen van wethouders door de burgemeester en de noodzaak voor gekozen burgemeesters hun programma tot uitvoering te brengen, zal het bestuurlijke profiel en gewicht van de wethouders in ieder geval op den duur sterk afnemen. Welke zijn eigenlijk de precieze redenen om de positie van de wethouders zo drastisch terug te dringen? Wat zijn de doorslaggevende argumenten om het politieke profiel van de burgemeesters te vergroten ten koste van dat van de wethouders?
- Haastige spoed is zelden goed
Het proces van dualisering heeft geleerd dat met het realiseren van bestuurlijke vernieuwingen veel tijd, geduld en zorgvuldigheid is gemoeid. De te haastige Dualiseringswetgeving heeft tot veel verwarring en onzekerheid geleid. Uit de grote druk die wordt gelegd op de invoering van de door de bevolking gekozen burgemeester lijkt naar voren te komen dat uit de te snelle invoering van de dualisering door Den Haag onvoldoende lering is getrokken. Welk algemeen belang is gediend bij zoveel haast in de politieke besluitvorming en in het wetgevingsproces? Is het niet passender om thans in een publieke discussie te investeren en het politiek bestuurlijke draagvlak voor deze stelselherziening ook buiten het ‘Haagse’ te inventariseren?
- Degenen die het treft, worden niet gehoord
Invoering van een door de bevolking gekozen burgemeester heeft vergaande gevolgen voor de lokale volksvertegenwoordigingen en de colleges van burgemeester en wethouders. De wetgever heeft bij de weging van de argumenten pro en contra van doen met een keur aan belangen en argumenten. Onomstotelijk lijkt echter vast te moeten staan dat aan de gemeenteraden en colleges van Nederland invloed moet worden gegund op deze voor hun functioneren zo vergaande interventie. Is niet juist inzet van de discussie de legitimiteit en het gezag van het lokaal bestuur? Waarom is door de wetgever tot nu toe geen echte plaats ingeruimd voor deze invloed van de raden en colleges?
U kunt per vraagstelling inhoudelijk reageren op de startpagina van forum.benvado.nl na registratie. Wilt u het adres ondertekenen? Stuurt u dan een mail naar forum@benvado.nl met uw voorletters, achternaam, functie en als u een bestuurder bent, graag van welke partij u lid bent.
02 aug 2004