Verslag Werkatelier 'Duale driehoek'

Op 10 oktober 2007 organiseerde de Stichting Interuniversitair Centrum voor Organisatie- en Veranderkunde (Sioo) op het mooie landgoed Zonnestraal (een voormalig sanatorium in de Hilversumse bossen) een eenmalig werkatelier over de Duale Driehoek. Ongeveer 15 burgemeesters, 15 secretarissen en 15 griffiers discussieerden onder leiding van Jaap Boonstra, Jan Streefkerk, Saskia Kensen en Theo Toonen met elkaar over Leiderschap, Samenwerking en Samenleving. Dit leverde interessante conclusies op. Hoe kijkt de zogenaamde Duale Driehoek naar hun gezamenlijke rol voor de lokale samenleving? En hoe ontstaat tussen hen de ‘sublieme samenwerking’ die de lokale gemeenschap ten goede moet komen?

Beschrijving

In de ochtend splitst de organisatie het gezelschap in drieën, waarbij elke beroepsgroep kritisch kijkt naar de eigen rol in het lokale bestuur. Dit levert al meteen een verhelderende blik in de rolverdeling op. De burgemeesters zijn het luidruchtigst, de secretarissen wat ingetogener en de griffiers beschouwen zichzelf als de stille krachten achter de raad. Dat de griffiers hierin sinds de start van het dualisme een professionele kwaliteitsslag hebben gemaakt, is echter onmiskenbaar. Van de voorzichtige start in 2002 via de butler heeft de griffier anno 2007 zich de positie verworven van de professionele regisseur die ervoor zorgt dat de raad goed voor het voetlicht komt.

Uit de discussies tussen de drie groepen van spelers in de lokale duale driehoek blijkt dat het functioneren van die driehoek een dynamisch proces is. Op een enkele uitzondering na bestaat er een gezonde spanning in de samenwerkingsrelatie tussen burgemeester, secretaris en griffier. En net zoals in elke samenwerkingsrelatie kantelen de machtsverhoudingen in deze driehoek voortdurend. Maar ze lachen ook met elkaar en sommige roken heimelijk samen af en toe een sigaretje.

De bijdrage van prof. Theo Toonen leert dat de duale driehoek ervoor moet waken zich niet alleen op het interne proces te focussen. De driehoek moet vooral kijken naar de rol van de gemeente in de samenleving. Deze spreker legt het centrale vraagstuk voor de middagsessie vast: 'Who’s city is it?' Met andere woorden: wie heeft nu eigenlijk de regie op het maatschappelijke rendement? Hij vindt dat de lokale overheid niet het alleenrecht heeft op de sturing in de lokale samenleving. De gemeente is één van de ketenpartners die vooral de samenwerking met anderen moet opzoeken. Het advies van Theo Toonen daarbij dat de gemeente dit vooral op regionaal niveau moet doen.

Jaap Boonstra sluit het werkatelier af met een gloedvol betoog over het succes van projecten in de sloppenwijken van Soweto. Daar nemen mensen verantwoordelijkheid voor de eigen leefomgeving en gaan uiteindelijk 'duizend bloemen bloeien'.

Tjarda Borsboom, raadsgriffier Helden